De basis leggen

Op 24 februari 1922 richten Nederlandse varkenshouders het Centraal Bureau voor de Varkensfokkerij (CBV) op met één doel: gezamenlijk de varkensfokkerij te verbeteren. Vanaf het allereerste begin in handen van de boeren — deze coöperatieve geest zou het bedrijf een eeuw lang kenmerken.

Noorse varkenshouders richtten Norsvin op als hun eigen coöperatie, gebaseerd op dezelfde principes: wetenschappelijk onderbouwde fokkerij, eigendom door de boeren zelf en langetermijndenken. De twee organisaties delen dezelfde filosofie — al decennia voordat ze dezelfde naam kregen.

Er worden verschillende nieuwe Nederlandse fokbedrijven opgericht — Fomeva, Dalland en Cofok (in handen van vleesverwerkers) — naast de gevestigde stamboekorganisaties. De concurrentie stimuleert experimenten en ambitie.

Cofok en Prova fuseren tot Dumeco Breeding, onderdeel van vleesverwerker Dumeco (later VION Food Group). De Nederlandse fokkerijbranche begint zich te consolideren rond een kleiner aantal, maar sterkere fokprogramma’s.

Stamboek, Dalland en Fomeva bundelen hun krachten in één fokprogramma: Topigs. Dit is de eerste grote samenvoeging van genetisch materiaal dat in handen is van Nederlandse veehouders. In dezelfde periode wordt fokken gericht op de overleving van biggen geïntroduceerd: een teken van een nieuwe, meer holistische visie op wat een fokprogramma zou moeten bereiken.

Onderzoekers en genetici van Topigs ontwikkelen methoden om tegelijkertijd te fokken op moederlijke eigenschappen bij zeugen en op overlevingskwaliteiten bij biggen — en niet alleen op groei. Deze ‘Balanced Breeding’-aanpak houdt rekening met het dier in zijn geheel, gedurende zijn hele leven. Topigs Norsvin is de bedenker van deze aanpak en nog steeds de belangrijkste voorstander ervan.

Topigs en Dumeco Breeding fuseren. Vrijwel de gehele varkensfokkerij in Nederland is nu onder één dak verenigd, waardoor de genetica van Stamboek, Dalland, Fomeva, Cofok en Prova wordt gebundeld. De structuur waarin de boeren eigenaar zijn, blijft behouden.

Met deze technologie kunnen gegevens over levende varkens worden verzameld; tot de routinematige metingen behoren onder meer de samenstelling van het karkas, zoals de afmetingen van de stukken vlees en de aanwezigheid van osteochondrose. Het doel is om de beste fokvarkens voor het fokprogramma te kunnen selecteren.

Topigs neemt het Canadese fokbedrijf GAP Genetics (voorheen eigendom van voedselverwerker Maple Leaf) over, waarmee het voet aan de grond krijgt in Noord-Amerika en toegang krijgt tot waardevolle Canadese genetische lijnen.

Topigs begint met systematische selectie om de ‘beergeur’ te verminderen — de onaangename bijsmaak die voorkomt in vlees van niet-gecastreerde mannetjes. Dit is een belangrijke mijlpaal op het gebied van dierenwelzijn en vleeskwaliteit, waardoor producenten intacte mannetjes kunnen houden zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit van het varkensvlees.

Voor het eerst wordt DNA-informatie gebruikt om fokwaarden te berekenen. Genomische selectie zorgt voor een enorme verbetering in de snelheid en nauwkeurigheid van genetische verbetering — de genetische kwaliteit van een varken kan nu worden voorspeld aan de hand van een weefselmonster, lang voordat de prestaties worden gemeten.

Het Nederlandse Topigs en het Noorse Norsvin — beide coöperaties in handen van veehouders — voegen hun internationale activiteiten samen tot Topigs Norsvin. De Nederlandse expertise op het gebied van fokkerij, gecombineerd met de Noorse genetische kwaliteit, leidt tot de op één na grootste onderneming ter wereld op het gebied van varkensgenetica, die actief is in meer dan 50 landen.

Er worden een nieuw test- en onderzoekscentrum voor beren (Delta Canada) en een kernfokcentrum (Innova Canada) geopend, waarmee de kernfok voor de Z-lijn en TN Tempo in Canada wordt gecentraliseerd. De aanwezigheid in Noord-Amerika wordt een hoeksteen van de wereldwijde fokkerijstructuur.

Topigs Norsvin viert het honderdjarig bestaan van de CBV, die op 24 februari 1922 werd opgericht. Het bedrijf is inmiddels actief in bijna 70 landen, heeft meer dan 1.600 mensen in dienst en voert een van ’s werelds meest ambitieuze onderzoeksprogramma’s op het gebied van varkens uit.

In Noorwegen wordt een test- en onderzoekscentrum voor wilde zwijnen geopend, waarmee de Europese onderzoeksbasis wordt versterkt en fenotypering op grote schaal onder Scandinavische omstandigheden mogelijk wordt gemaakt. Dit maakt deel uit van een weloverwogen meerjarenplan om de gehele wereldwijde fokkerij-infrastructuur te moderniseren.

Topigs Norsvin is actief in meer dan 70 landen in Europa, Noord- en Zuid-Amerika, Azië en Afrika en stimuleert genetische vooruitgang op meer dan 40 kenmerken — waaronder voederrendement, dierenwelzijn, weerstand tegen ziekten en klimaatimpact. Nog steeds eigendom van de veehouders. Nog steeds in ontwikkeling. Nog steeds gericht op het fokken van het evenwichtige varken.